تاریخچه اسانس و زمان کشف آن | سیر تکامل اسانس در طول تاریخ
اسانسها و روغنهای اساسی روز به روز فضای بیشتری را در قفسه خانههای ما اشغال میکنند؛ اما آیا تا به حال به این موضوع فکر کردهاید که تاریخچه اسانس مربوط به چه زمانی است؟ این اسانسها از کجا آمدهاند؟ ریشه آنها چیست و چه کسی برای اولین بار آنها را تولید و عرضه کرد؟ استفاده از اسانس برای ویپینگ به یک جزء جدایی ناپذیر تبدیل شده است و میتواند عطر و بوی جدیدی را به تنباکو بدهد. واقعیت این است که استفاده از روغنهای ضروری و تولید اسانس به قرنها پیش باز میگردد؛ اما تجاری سازی این محصولات تاریخچه بسیار طولانی ندارد. اگر علاقه مند به تاریخ هستید و میخواهید بدانید که منشاء اسانسها از کجا بودهاند، این مقاله را تا انتها بخوانید.
آنچه در این صفحه میخوانید
اسانسها توسط چه کسانی تولید میشدند؟
اسانسها در ابتدا نقش درمانی داشتند، اما پس از آن پیشرفت کردند برای تهیه محصولات خوراکی و ایجاد طعمهای میوهای استفاده میشدند. اجازه دهید تا در ابتدا بررسی کنیم که اسانسها توسط کدام کشورها و افراد تولید میشدند. استفاده از روغنهای ضروری و اسانس و شناخت خواص آنها به تمدنهای باستانی چین و مصر برمیگردد که از قدیمیترین اشکال پزشکی و آرایشی محسوب میشوند.
- اسانس در مصر: مصریان از اسانسها، پمادهایی با کاربردهای خارقالعاده میساختند، روغنهای ضروری که برای مومیایی کردن مردگان، در مراسم مذهبی، برای اهداف دارویی و آرایشی استفاده میشدند. ملکه کلئوپاترا خود دانش گستردهای از روغنهای ضروری و قدرت آنها داشت. گفته میشود که او از روغن ضروری گل رز برای مسحور کردن مارک آنتونی با زیبایی خود استفاده میکرد.
- یونانیها: یونانیها خواص معجزه آسای گیاهان را درک کرده بودند. آنها بخش عمدهای از دانش خود را از مصریان به دست آوردند که به طور استثنایی از خواص آنها آگاه بودند. بقراط، پزشک یونانی، که پدر پزشکی محسوب میشود، اغلب ماساژ درمانی با روغنهای ضروری را توصیه میکرد و در نوشتههای خود به تعداد زیادی از گیاهان دارویی اشاره میکند.
- رومیها و اعراب: رومیها و اعراب دانش به دست آمده از تمدنهای قبلی را تکمیل کردند. در جهان عرب، ابن سینا، کیمیاگر مشهور، به عنوان پیشگام روش تقطیر برای استخراج روغنهای اساسی معرفی شد. اگرچه از آن زمان روشهای پیچیدهتری توسعه یافتهاند، اما روش تقطیر همچنان پرکاربردترین و توصیهشدهترین روشهای استخراج اسانس بوده و هست.
تاریخچه اسانس؛ اسانس از چه سالی تولید شد؟
اسانس و مواد معطر از عصارههای گیاهان دارویی برای تولید داروهای سنتی و فرآوردههای معطر همچون عطرها، بخورها و درمان استفاده میشدند. هیچ کس دقیقا نمیداند که تاریخچه اسانس دقیقا به چه سالی باز میگردد، اما به نظر میرسد که تولید اسانس مربوط به کشور مصر بوده است؛ اما چرا؟ در سال ۱۹۲۳ باستان شناسان مقبره فرعون را باز کردند و در آن ۵۰ شیشه مرمرین حاوی روغنهای ضروری پیدا کردند. با این وجود اولین اشارههای ثبت شده برای تولید روغنهای ضروری و اسانس از سال ۱۱۸۸ تا ۱۲۴۸ مربوط به ابن البیطار بوده است که در آن پزشک، داروساز و شیمیدان غرب مسلمان، از روشهای مختلفی برای تولید اسانس و روغن استفاده میکرد.

حادثه رنه مویس و داستان کشف فواید اسانس
تا زمان حادثه «ناگوار» برای پدر آروماتراپی، رنه موریس گاتفوسه در سال ۱۹۱۰، فواید اسانس و روغنهای اساسی کشف نشده بود. رنه موریس با علاقه شدید به عطرسازی، به کسب و کار خانوادگی خود پیوست و به رایحه گیاهان موجود در عطر علاقهمند شد.در ۲۵ ژوئیه ۱۹۱۰، یک انفجار در آزمایشگاه رنه موریس، زندگی او را تغییر داد! او که از ناحیه سر و بازوها دچار سوختگی شده بود، دستان خود را در سطلی از اسانس اسطوخودوس واقعی فرو برد. او ناگهان متوجه اثر اسکین دهنده فوری خود بود و بهبودی پوست دست او به سرعت و به صورت موثر انجام شد.
اولین کتاب او رنه موریس به نام Aromathérapie، در سال ۱۹۳۱ منتشر شد. این اولین باری بود که از این اصطلاح استفاده میشد. همچنین اولین کتابی بود که ساختارها و فعالیتهای هر روغن اساسی را به اجزای بیوشیمیایی آن مرتبط میکرد. با وجود تحقیقات عالی که اثربخشی بیسابقه روغنهای اساسی را در حوزه پزشکی نشان میداد، اکتشافات رنه موریس به آن اندازه که باید موفقیت آمیز نبودند.
تکمیل تحقیقات اسانس با پزشک ژان والنه
تولید اسانس و رایحه درمانی امروزی را مدیون پزشک ژان والنه هستیم. تحقیقات و تمایل او برای به اشتراک گذاشتن کار رنه موریس گاتفوسه، منجر به اعتبار بیشتر رایحهدرمانی در پزشکی فرانسه شد. علاوه بر این، او در کشف خواص ضد عفونی روغنهای اساسی که در طول جنگ هندوچین مورد نیاز بود، نقش مهمی داشت. زخمهای سربازان با نوارهایی آغشته به روغنهای ضروری (یادآوری شیوههای مصر باستان) پانسمان میشد.
آروماتراپی دوباره در فرانسه ظاهر شد و به سرعت در سراسر جهان، به ویژه در کشورهای غربی مانند آلمان، انگلستان و ایالات متحده، گسترش یافت. در سال ۱۹۶۴، کتاب «آروماتراپی: ویژگیهای بیماریها از طریق اسانسهای گیاهان» دکتر ژان والنه، به عنوان یک موفقیت جهانی منتشر شد که در آن، او دوز هر روغن ضروری را برای بسیاری از بیماریها توضیح میدهد. علاوه بر این، ژان والنه روشی برای ارزیابی فعالیت ضد میکروبی روغنهای ضروری ابداع کرد. این تکنیک قبلا برای ارزیابی آنتیبیوتیکهای مصنوعی در نظر گرفته شده بود.
تاسیس اولین آزمایشگاه تخصصی اسانس در سال ۱۹۷۵
در سال ۱۹۷۵ پیر فرانچوم، بیوشیمیست فرانسوی، اولین آزمایشگاه تخصصی روغنهای ضروری را تاسیس کرد. به لطف کار او، شناسایی ویژگیهای بیوشیمیایی هر نوع اسانس در جهان سادهتر شد. هدف از تحقیقات او کاهش مشکلات درمانی و سمی و عوارض جانبی مرتبط با استفاده از روغنهای ضروری و اسانسها بود. دومینیک بودو، داروساز بلژیکی در سال ۱۹۹۱ مدیریت آزمایشگاه پیر فرانچوم را بر عهده گرفت.
او ترکیبات آماده مصرف روغنهای ضروری را به مصرفکنندگان ارائه میداد. به طوری که اسانسها را در قالب پماد، کپسول و قرص به مردم ارائه میکرد. برای بهبود اطلاعات موجود در مورد دنیای روغنهای ضروری و محدود کردن خطرات استفاده، دومینیک بودو تصمیم گرفت در آموزش و انتشار کتاب برای همه در مورد این اسانسها تلاش کند. در دهه ۱۹۹۰ اولین مدرسه آروماتراپی توسط او افتتاح شد.

اسانسها چگونه در طول زمان تکامل پیدا کردند؟
در قرون وسطی، اسانس به یک محصول عمومی تبدیل شد. جنگهای صلیبی قرون وسطی هنر تقطیر را به غرب بازگرداند. سپس آروماتراپی به اولین منبع دارو در داروخانه تبدیل شد، داروسازان قرون وسطی لقب «آروماتری» را داشتند. گراس، شهری که به خاطر عطرسازیاش مشهور است، اولین روغنهای ضروری اسطوخودوس را در قرن شانزدهم تولید کرد. در پایان قرن نوزدهم و آغاز قرن بیستم، تحقیقات گسترده خواص ضدعفونیکننده اسانسها انجام شد.
با وجود اینکه سالها از تحقیق و بررسی در مورد اسانسها در فرانسه میگذارد، اما همچنان در قرن بیستم تحقیقاتی در این مورد انجام میشود؛ سوال اینجاست که چرا با وجود اینکه در قرن نوزدهم اطلاعات کاملی در مورد اسانسها وجود داشت، امروز همچنان در مورد آنها تحقیق میشود؟ دلیل این موضوع پیدایش داروهای مصنوعی و کنار رفتن اسانسها بود. به طوری که حتی بعضی از تحقیقات انجام شده به باد فراموشی سپرده شدند و در جایی ثبت نشدند. از همین جهت هنوز هم دانش ما در مورد اسانسها محدود است و نیاز به آپدیت دارد.
جمع بندی
در این مقاله در مورد تاریخچه اسانس صحبت کردیم. شاید جالب باشد که بدانید اسانسهایی که امروزه در ویپینگ و جویس ویپ استفاده میکنیم، روزی به عنوان دارو در محصولات مختلف استفاده میشدند. هنوز هم اسانسها و روغنهای ضروری به عنوان محصولات پرکاربرد در صنعت داروسازی، آرایشی و بهداشتی استفاده میشوند. با وجود اینکه اطلاعات زیادی در مورد تاریخچه اسانس وجود دارد، اما همچنان نمیتوان مشخص کرد که این اسانسها دقیقا در چه زمانی ساخته و به جهان عرضه شدند.